Eerst minder medicijncupjes, dan de rest vervangen

Waarom beginnen met minder?

Bijgewerkt op 10 oktober 2026.

Een medicijncupje gaat een paar seconden mee. De verpleegkundige doet er de tabletten in, de patiënt neemt ze in en het cupje gaat bij het afval. Dat gebeurt een paar keer per dag, bij elke patiënt. Zo lopen de aantallen snel op.

Eén ziekenhuis gooit al snel 300.000 plastic medicijncupjes per jaar weg. Schatting (uitleg en bron) Zorgorganisatie Amstelring gebruikte in een jaar 629.000 plastic medicijncupjes, voor ongeveer 1.500 bewoners. Dat is ruim één cupje per bewoner per dag. Bron (uitleg en bron) Hoe we die aantallen voor de hele Nederlandse zorg optellen, lees je in onze marktanalyse. Bekijk de marktanalyse

Elk cupje dat je niet gebruikt, hoef je ook niet te maken, te vervoeren en te verbranden. Een plastic medicijncupje heeft een CO₂-voetafdruk van ongeveer 11,2 gram CO₂-equivalent. Bij een papieren cupje is dat ongeveer 1,5 gram. Bron (uitleg en bron) Een cupje dat je weglaat, scheelt dus de hele voetafdruk. Geen ander materiaal komt daaraan. Ook ons eigen cupje niet.

Stap 1. Gebruik minder cupjes

Het platform Samen de zorg vergroenen helpt zorginstellingen om duurzamer te werken. Voor verpleegafdelingen heeft het een aanpak om minder medicijncupjes te gebruiken. Samen de zorg vergroenen raadt verpleegafdelingen aan minder medicijncupjes te gebruiken, door een cupje aan één patiënt te koppelen en het opnieuw te gebruiken. Bij dranken en gemalen medicatie is hergebruik niet geschikt. Bron (uitleg en bron) Wij vinden dat een goede eerste stap en raden elke afdeling aan daar te beginnen.

Hoe pak je dat aan op de afdeling? Een paar ideeën, deels uit dezelfde aanpak van Samen de zorg vergroenen.

• Eén cupje per patiënt. Het cupje blijft op de kamer en gaat de hele opname mee, voor de tabletten van elk toedienmoment.
• Uit het zicht. Leg de voorraad cupjes in de medicijnkar in plaats van open op de balie. Een briefje op de oude plek helpt om eraan te denken.
• Zakjes van de apotheek. Sommige instellingen krijgen de medicijnen per toedienmoment in zakjes van de apotheek. Dan is een cupje vaak niet nodig.
• Meten. Kijk in de inkoopgegevens hoeveel cupjes je afdeling gebruikt, voor en na de verandering. Zo zie je wat het oplevert.

Bespreek zo'n verandering altijd met de mensen die over medicatieveiligheid en infectiepreventie gaan. Zij weten wat op jouw afdeling kan.

Waar verminderen ophoudt

Helemaal zonder cupjes gaat het vaak niet. Op een aantal momenten is een schoon wegwerpcupje gewoon nodig.

• Bij medicatie in een drank of siroop.
• Bij gemalen medicatie, bijvoorbeeld voor patiënten die moeilijk slikken.
• Als hergebruik niet past bij de hygiëne, bijvoorbeeld bij patiënten in isolatie.

Voor die cupjes is de vraag niet of je ze gebruikt, maar waarvan ze gemaakt zijn.