Marktanalyse

Hoeveel wegwerp medicijncups gebruikt de Nederlandse zorg?

Een bottom-up berekening op basis van publieke CBS-, RIVM- en Wlz-data, geverifieerd met verbruiksdata uit meer dan 100 sectorinterviews met zorginstellingen.

Ziekenhuizen

23 – 35M

cups per jaar

Verpleeg- & verzorgingshuizen

42 – 71M

cups per jaar

GHZ, GGZ, ZBC's & overig

24 – 37M

cups per jaar

Totale Nederlandse zorg

89 – 143M

best estimate ~112M per jaar

Onderbouwing

Berekening per segment

Elke schatting is opgebouwd vanuit publieke structuurdata (CBS, RIVM, Monitor Langdurige Zorg) en geverifieerd met verbruiksdata uit het veld. Klik op een segment voor de volledige berekening.

Publieke bron (klikbaar naar origineel)

Sectorinterviews Plastilose (100+ zorginstellingen)

Beachhead markt

Ziekenhuizen

23 – 35M

Organisaties 69 (incl. 8 UMC's) VZInfo 2025

Locaties 113 ziekenhuislocaties VZInfo 2025

Klinische bedden 25.880 + 997 IC-bedden (dec 2023) VZInfo/CBS DigiMV

Klinische opnamen ~1.420.000 (2023, excl. dagopnamen) VZInfo/CBS LBZ

Dagopnamen ~1.420.000 (2023) VZInfo/CBS LBZ

Gemiddelde ligduur 5,1 dagen (2023) VZInfo/CBS

Bezettingsgraad ~63–65% Eurostat

SEH-bezoeken ~1.810.000/jaar (76 locaties) VZInfo/VeiligheidNL

Verbruiksdatapunten ziekenhuizen

Datapunt 1 Topklinisch ziekenhuis, Zuid-Holland: 600.000 cups/jr Sectorinterview

Datapunt 2 Topklinisch ziekenhuis, Zuid-Holland: 300.000 cups/jr Sectorinterview

Datapunt 3 Topklinisch ziekenhuis, Zuid-Holland: 500.000 cups/jr Sectorinterview

Beddenberekening (meest conservatief):
25.880 bedden × 65% bezetting × 3 cups/dag × 365 = 18,4M
Cups/dag o.b.v. interviews met verpleegkundigen en ziekenhuisapothekers Sectorinterviews

Plus niet-klinisch verbruik:
Dagopnamen (~1,42M × ~0,5 cup) = +0,7M
SEH (~1,81M bezoeken × ~0,3 cup) = +0,5M
Poliklinieken, diagnostiek, overig = +3 – 8M Sectorinterviews

Totaal methode A: 23 – 30 miljoen

Locatieberekening (bovenkant):
Gemiddeld verbruik 3 datapunten: (600K + 500K + 300K) / 3 = ~467K
113 locaties × ~467K = ~53M (theoretisch maximum)

Correctie: buitenpoli's, deels herbruikbaar, kleine locaties.
Realistisch bereik: 30 – 35 miljoen

Kruisvalidatie: Methode A (bedden) levert 23–30M, methode B (locaties) 30–35M. Twee onafhankelijke methoden convergeren op een bereik van 23–35 miljoen cups per jaar voor ziekenhuizen.

Grootste segment

Verpleeg- & verzorgingshuizen (VVT)

42 – 71M

Instellingen ~2.400 verpleeg- en verzorgingshuizen ZorgkaartNL

Bewoners verpleeghuizen 122.445 (1 okt 2023) ActiZ / ZiNL

Beschikbare plekken ~130.000 (bevroren door kabinetsbeleid) ActiZ

Wlz-indicaties verpleegzorg 197.633 cliënten (april 2025) ZN Q1 2025

Wachtlijst 22.218 wachtenden (1 okt 2023) ActiZ / ZiNL

Extern datapunt: Amstelring 629.000 cups/jaar bij ~1.500 bewoners = 1,15 cups/dag Amstelring.nl, jan 2026

122.445 bewoners × 1,0 cups/dag × 340 dagen = ~42 miljoen
Aanname: niet elke instelling gebruikt disposable cups (sommige al op RVS/herbruikbaar). 340 dagen houdt rekening met afwezigheid.

122.445 bewoners × 1,15 cups/dag × 365 dagen = ~51 miljoen
Gebaseerd op de extern geverifieerde rate van 1,15 cups/bewoner/dag (Amstelring, gepubliceerd jan 2026).

~130.000 plekken × 1,5 cups/dag × 365 dagen = ~71 miljoen
Uitgaande van volledige capaciteit (~130.000 beschikbare plekken, ActiZ) en hogere cups/dag-rate voor instellingen met meer vloeistofmedicatie en minder GDS-gebruik.

Toelichting cups/dag-rate: De extern geverifieerde rate (1,15 cups/dag) is lager dan de sectorinterview-inschatting (2–3,5) omdat veel orale medicatie via het GDS (Geautomatiseerd Geneesmiddel Distributie Systeem) in individuele sachets wordt verpakt. Cups worden primair gebruikt voor vloeistofmedicatie, PRN-medicatie, en het oplossen/fijnmalen van tabletten. SPHC

Gehandicaptenzorg (GHZ)

18 – 26M

Wlz GHZ intramuraal (2023) ~75.000 personen CBS/Vektis MLZ Afleiding

Cupverbruik Variabel; niet elke bewoner ontvangt medicatie via cups Sectorinterviews

~75.000 personen × 0,8 cups/dag × 365 = ~22 miljoen
Lagere rate dan VVT: substantieel deel van GHZ-bewoners gebruikt geen dagelijkse orale medicatie. Bereik: 18 – 26 miljoen.

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)

5 – 8M

Wlz GGZ intramuraal (2023) ~19.000 personen CBS/Vektis MLZ Afleiding

Medicatiegebruik 3–6 dagelijkse orale medicaties (antipsychotica, stemmingsstabilisatoren) Sectorinterviews

~19.000 personen × 1,0 cups/dag × 365 = ~6,9 miljoen
Bereik: 5 – 8 miljoen. N.B.: klinische GGZ (niet-Wlz) omvat nog eens ~10.000–15.000 bedden, maar met kortere verblijfsduur.

ZBC's, dagopnamen & overige zorg

1 – 3M

ZBC's 113 ZKN-leden op 440+ locaties VZInfo/ZKN

ZBC-patiënten ~1,3 miljoen/jaar, voornamelijk dagbehandeling Sectorinterviews

ZBC's doen voornamelijk planbare dagzorg met minimaal cupverbruik.
440 locaties × ~5.000 cups/jr = ~2M
Bereik: 1 – 3 miljoen.

Totaaloverzicht

Segment	Conservatief	Best estimate	Bovenkant
Ziekenhuizen	23M	30M	35M
Verpleeg- & verzorgingshuizen	42M	51M	71M
Gehandicaptenzorg (GHZ)	18M	22M	26M
GGZ	5M	7M	8M
ZBC's & overig	1M	2M	3M
Totaal Nederlandse zorg	~89M	~112M	~143M

Wat betekent dit?

“Meer dan 50 miljoen wegwerpcupjes per jaar, van ziekenhuisbed tot verpleeghuis.”

Onze best estimate komt uit op ~112 miljoen cups per jaar. Dit getal is opgebouwd uit publieke structuurdata (CBS, ActiZ, ZN) en gekalibreerd met vier verbruiksdatapunten, waarvan één publiek gepubliceerd (Amstelring: 629.000 cups/jaar).

Belangrijke nuancering: de cups-per-dag-rate, de cruciale brug tussen bewonersaantallen en cupverbruik, is gebaseerd op één extern datapunt en eigen sectorinterviews. Er bestaat geen onafhankelijke wetenschappelijke bron die dit getal bevestigt. De conservatieve ondergrens (~89M) houdt hier rekening mee.

Zelfs bij de meest conservatieve aannames overstijgt het geschatte totaalverbruik de claim van 50 miljoen ruimschoots.

Context

Europees perspectief & duurzaamheidsdruk

Internationaal perspectief

Er zijn geen internationale publicaties die specifiek het verbruik van medicijncups kwantificeren. De NHS rapporteerde in 2019 dat Engelse ziekenhuizen jaarlijks meer dan 100 miljoen plastic wegwerpbekers gebruikten, maar dit betreft alle typen bekers (catering, water, koffie), niet specifiek medicijncups. NHS England Een directe vergelijking is daardoor niet mogelijk. Het illustreert wel de schaal van het wegwerpprobleem in de Europese gezondheidszorg.

Green Deal Duurzame Zorg 3.0

De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor 7% van de nationale CO₂-voetafdruk, 4% van het afval en 13% van het grondstoffengebruik. Green Deal Zorg 3.0 RIVM

Doelstellingen: 30% CO₂-reductie in 2026, 55% in 2030, klimaatneutraal in 2050. En: 50% minder primair grondstoffengebruik in 2030. Meer dan 650 zorginstellingen hebben de Green Deal ondertekend.

NFU shortlist medische disposables

De NFU heeft een shortlist van 22 medische wegwerpproducten opgesteld waarop de meeste milieuwinst te behalen valt. Dit rapport, gebaseerd op inkoopdata van 6 UMC's, laat zien dat de sector actief zoekt naar herbruikbare en duurzamere alternatieven. NFU / Green Deal, juni 2024

Vergrijzing als structurele groeidriver

Het aantal 80-plussers verdubbelt van ~900.000 naar ~1,8 miljoen in 2045. Het aantal Wlz-indicaties voor verpleegzorg groeide van ~172.000 (2019) naar 198.741 (januari 2025): +15,5% in zes jaar. ZN Q1 2025 Tegelijkertijd is de verpleeghuiscapaciteit bevroren op ~130.000 plekken. Het personeelstekort in de zorg verviervoudigt naar verwachting van 66.400 (2025) naar ~265.600 onvervulde vacatures in 2034. FNV / Prismant

Dit tekort maakt de overstap naar herbruikbare cups (die extra schoonmaak- en sterilisatiearbeid vergen) voor veel instellingen lastig, en vergroot de vraag naar laagdrempelige duurzame alternatieven.

Conclusie

Een markt van tientallen miljoenen cups, structureel groeiend

De bottom-up berekening, gebouwd op CBS-structuurdata en geverifieerd met vier verbruiksdatapunten uit het veld, convergeert op een bereik van 89 – 143 miljoen cups per jaar. De breedte van dit bereik weerspiegelt de onzekerheid in de cups-per-dag-rate, waarvoor één extern gepubliceerd datapunt (Amstelring) en eigen sectorinterviews als basis dienen.

De claim van “50 miljoen” valt ruim binnen de conservatieve onderkant van dit bereik. De werkelijke markt is naar alle waarschijnlijkheid groter, en groeit structureel door vergrijzing en toenemende intramurale zorgvraag.

Bronnen & methodologie

Structuurdata is afkomstig van publieke overheidsbronnen. Één extern verbruiksdatapunt (Amstelring) is publiek gepubliceerd. Overige verbruiksdata is verzameld via sectorinterviews door Plastilose met meer dan 100 Nederlandse zorginstellingen (2024–2025). Alle interne datapunten zijn gemarkeerd met een gestippelde rand.

Publieke bronnen: Ziekenhuizen:

VZInfo / RIVM (2025) Ziekenhuiszorg: aanbod, instellingen. 69 organisaties, 113 locaties, 8 UMC's.

VZInfo / CBS DigiMV (2023) Ziekenhuiszorg: aanbod, bedden. 25.880 klinische bedden + 997 IC-bedden.

VZInfo / CBS LBZ (2023) Ziekenhuiszorg: gebruik. ~2.953.000 ziekenhuisopnamen (klinisch + dagopnamen + observatie).

VZInfo / CBS (2023) Gemiddelde ligduur: 5,1 dagen.

Eurostat (2019) Bezettingsgraad NL ziekenhuizen: ~63,4%.

VZInfo / VeiligheidNL (2023) SEH-bezoeken: ~1,81 miljoen per jaar.

Publieke bronnen: Langdurige zorg (Wlz):

Monitor Langdurige Zorg / CBS/Vektis (2023) Wlz intramuraal verblijf totaal: ~208.000 personen (2020, stabiel 2015–2020). Sectoruitsplitsing VV/GHZ/GGZ beschikbaar via CSV-download. Afleiding: VV ~123K (o.b.v. ActiZ), GHZ ~66–75K, GGZ ~19K (na toevoeging GGZ-Wonen vanaf 2021).

ActiZ / Zorginstituut NL (okt 2023) 122.445 verpleeghuisbewoners, ~130.000 beschikbare plekken, 22.218 wachtenden.

Zorgverzekeraars Nederland (juli 2025) 197.633 Wlz-indicaties verpleegzorg per 1 april 2025.

ZorgkaartNederland (2025) 2.386 verpleeg- en verzorgingshuizen geregistreerd.

Publieke bronnen: ZBC's:

VZInfo / ZKN (2025) 113 ZKN-leden op 440+ locaties.

Publiek gepubliceerd verbruiksdatapunt:

Amstelring (januari 2026) “In één jaar tijd werden er binnen onze organisatie 629.000 plastic medicijnbekers gebruikt.” VVT-organisatie met ~1.500 intramurale bewoners, regio Amsterdam.

Publieke bronnen: Duurzaamheid & beleid:

Green Deal Duurzame Zorg 3.0 (2022) Doelstellingen: 30% CO₂-reductie 2026, 55% in 2030, 50% minder grondstoffen in 2030.

RIVM (2025) Monitor Duurzaamheid en Gezondheid. Zorgsector = 7% nationale CO₂-voetafdruk, 4% afval, 13% grondstofgebruik.

NFU (juni 2024) Shortlist 22 medische disposables met grootste milieu-impact, o.b.v. inkoopdata 6 UMC's.

NHS England (2019) NHS doel om 100 miljoen plastic rietjes, cups en bestek te verminderen.

Overige referenties:

SPHC Geneesmiddel Distributie Systeem (GDS): individuele sachets voor orale medicatie.

FNV / Prismant (dec 2024) Personeelstekort in zorg verviervoudigt naar ~265.600 in 2034.

Interne bronnen:

Sectorinterviews Plastilose (2024–2025). Verbruiksdata verzameld via interviews met meer dan 100 Nederlandse zorginstellingen, waaronder afdelingshoofden inkoop, ziekenhuisapothekers en verpleegkundigen. Drie geanonimiseerde ziekenhuisdatapunten (300K, 500K, 600K cups/jaar) zijn afkomstig van topklinische ziekenhuizen in Zuid-Holland.